Phụ nữ Bắc Kỳ xưa qua con mắt người cùng ngắm nước ngoài.

Thậm chí cả giày châu Âu

Trên đây chỉ là những lầm lẫn của tác giả khi xúc tiếp lần đầu với nữ giới Việt Nam. Góc phía trước gắn vào đế giữa ngón chân cái và ngón thứ hai. Không cần thiết… Nhưng với người Việt xưa không điều gì trên trang phục là không có ý nghĩa và có những lý sự riêng.

Đối với phụ nữ bình dân. Đường kính rộng chừng sáu mươi hay bảy mươi phân. Gây nên nhiều phản ứng trong quần chúng. Khiến cho những bà điệu đàng chỉ đút vừa đầu ngón chân vào dép; họ đi kéo lê bàn chân.

Mốt của họ muốn cho đôi dép hẹp và ngắn hơn bàn chân. Hai bên buộc một chùm sáu hay bảy dây nhỏ bằng lụa. Tạo trên mu bàn thành tâm một hình chữ V. Những đôi “giày” thời ấy cũng được để ý kỹ lưỡng: “Khi người bình dân không đi chân đất thì họ mang một thứ dép làm bằng một cái đế da được giữ vào bàn chân bằng hai quai da.

Giá rất đắt. Tà áo người Việt xưa. Rồi khi giang san hợp nhất đầu thế kỷ 19. Hoãn được làm bằng thủy tinh màu. Họ coi ngó tóc rất cẩn thận và thường gội bằng một thứ nước có xà phòng ( tác giả không biết đây là quả bồ hòn ). […] “Người Bắc Kỳ có tóc đẹp và dài: không hiếm khi nhìn thấy những người đàn bà có tóc dài xõa xuống tận gót chân. Điều mà giờ đây

Phía sau mở. ( Cái mà tác giả gọi là dép ở đây thực ra là đôi guốc như tên gọi của người Việt ). Nhưng ở tỉnh thành.

Dáng mặt cũng gần giống nhau. Khi họ chưa hiểu văn hóa người Việt thì dải dây lụa dùng để trang hoàng nón thúng quai thao chỉ là sự rườm rà. Rút cuộc lệnh đó cũng không có hiệu lực. Không phải ai mới nhìn cũng hiểu được hết những tinh hoa văn hóa trong từng nếp váy.

Họ mặc chiếc áo dài. Với thầy thuốc Hocquard. Thực ra từ thuở xa xưa nữ giới nước ta đều mặc váy màu đen. Chúa Võ Vương ở Đàng Trong mới phỏng theo trang phuc của phụ nữ Trung Hoa để lệnh cho nữ giới phía nam phải mặc quần.

Có ngón cái tách khỏi các ngón khác”. Người Việt có một nếp kỳ lạ để đi dép: họ dùng ngón cái và ngón thứ hai cặp lấy quai dép như ta dùng ngón tay cái và ngón trỏ để cầm một vật. Chân đi giày dép thường để trần; chỉ sang mùa đông người Bắc Kỳ mới đi quờ đan bằng sợi. Làm bằng những hạt tròn to bằng hạt đậu và xâu lại thành nhiều hàng”.

Tròn như những cái ống lông gà. Về cái áo. Trằm hình khuy áo có hai đầu

Chiếc quần cũng dần dần được ưng ý đối với nhiều người. Đàn bà đeo hoãn và đeo nhẫn. Vua Minh Mạng lại ra lệnh cho đàn bà phía bắc cũng phải mặc theo như đàn bà phía nam.

Đó là tất cả những biên chép về trang phục và vẻ ngoài của nữ giới Bắc Kỳ xưa qua con mắt của một vị thầy thuốc Pháp. Để hở chiếc yếm mà người đàn bà luôn chú ý gìn giữ cho trắng”. Có những chiếc nón bán không dưới mười đến mười lăm đồng (trương đương 45 đến 50 franc)”.

Một số nữ giới từng lớp trên đeo những dây chuyền lớn bằng vàng hay bằng bạc. Mốt của họ đòi hỏi nó phải quấn chặt vào ngón và đeo vào tận trong ngón tay. Quần áo cũng gần như nhau. Khiến họ có dáng đung đưa như nữ giới Trung Hoa. Bởi thế. Rồi đưa nhẹ bàn chân vào dép là quai đã móc vào chân rồi.

[…] “Phụ nữ bản xứ người nhỏ nhắn. Thật khó mà đi những đôi dép luôn trượt khỏi chân đó và mỗi bước đi lại kêu vang lên; cho nên mà nữ giới có một lối đi lắc mông không kém phần duyên dáng. […] Phụ nữ đi dép đẹp hơn đàn ông. Mãi đến thế kỷ 17. Trang phục của nữ giới ở Hà Nội được mô tả: “Cái nón của nữ giới Bắc Kỳ rất khổng lồ.

Langlet đã nhận xét năm 1913 rằng: “Cái áo của họ không giống áo của đàn bà phía nam Trung Kỳ

Nó có hình dạng như một cái nắp hộp tròn. Phụ nữ cũng quấn khăn như đàn ông. Chỗ cong lên thường được trang hoàng bằng chạm khắc. Cái quai này thường được bọc vải. Tuy nhiên đồ trang sức thì khác. Đáng lẽ cài khuy bên phải thì nó lại không cài. Họ thường ngồi xổm tóc xõa sau lưng để hong khô”. Bên trong có một lớp đan bằng sợi mây chẻ mỏng. Một số nón được làm rất nghệ thuật bằng lá cọ tuyển lựa kỹ càng.

Đế của nó bằng gỗ sơn then đen và phía trước cong vút lên. Hậu thế đã quên lãng và mãi không bao giờ tìm lại được nữa. Hay những đôi dép bằng da đen.

Nhẫn làm bằng dây vàng xoắn lại. Phía giữa thõng vòng xuống trước ngực. Nét mặt dễ thương nếu không bị hàm răng nhuộm đen”.

Với người phương Tây. Chỗ quai buộc vào nón có hai tua bằng lụa đen hay lụa mộc rũ xuống như hai cái tai lớn. Nhiều người còn dán một cái gương tròn nhỏ dưới đáy nón để soi khi đi ra phố và liếc nhìn để chữa lại vành khăn

Dép ( nên hiểu là guốc ) chính là thứ để đi phổ thông của người Việt; hiện giờ ở Bắc Kỳ chỉ có người bình dân mới dùng nó. Cái nón là bộ phận của trang phục được các bà duyên dáng nhất săn sóc rất kỹ. Vì đàn ông không để râu và cũng bới tóc như đàn bà. Người giàu và các quan đều đi giày Trung Quốc đế dày mũi nhọn. Và sau đó để xõa tóc phơi dưới ánh ác vàng.

Hai vạt áo chỉ buộc lại ở giữa hay bắt chéo và giữ lại bằng một cái thắt lưng. Cả hai đều để tóc như nhau. Là khó khăn trong thời gian đầu để phân biệt đàn ông và đàn bà từ cái nhìn trước hết. Một cái quần ống rộng lụng thụng và một thắt lưng màu sặc sỡ hai dải buông xuống dưới đầu gối. Nữ giới thuộc tầng lớp no ấm thường đi một thứ dép bịt kín mũi đầu nhọn và rất cong giống như dép của người Mã Lai và Campuchia.

Còn về trang phục phủ phần trên thân thì nữ giới mặc áo dài hơn nam giới. Một tác giả người Pháp khác là E. “Điều khiến tôi ngạc nhiên khi đến xứ sở kỳ lạ này. Nhưng ở phía bắc thì mặc áo tứ thân để hai vạt trước không cài khiến cho cái yếm lộ ra trở nên một nét điểm trang được các cô gái rất chú ý.

Nhất là khi được trang trí bằng hai cái móc bạc trỗ để buộc cái tua bằng lụa. Nhưng cân đối; bộ hạ họ mảnh dẻ. Còn con gái và vợ các quan thì mang đồ trang sức bằng vàng bạc.